Porady prawne: Warunkowe przedterminowe zwolnienie, czyli możliwość wcześniejszego opuszczenia zakładu karnego

Marek Grzesiak

Redakcja

22 stycznia 2020

Warunkowe przedterminowe zwolnienie to instytucja od lat istniejąca w polskim prawie karnym i doskonale znana. Polega na warunkowym umożliwieniu wcześniejszego (niż wynikałoby to z wydanego wyroku) opuszczenia zakładu karnego przez osobę skazaną na karę pozbawienia wolności. Zastosowanie tego rozwiązania jest jednak wyjątkiem, a nie zasadą. Jakie warunki trzeba spełnić, aby taki wyjątek był zastosowany?

Zasadniczo są dwa rodzaje przesłanek decydujących o tym, czy osoba skazana będzie mogła w ogóle ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie – formalne (związane z tym, jak długą część kary odbył już skazany) i materialne (uzależnione od zbioru czynników określanych mianem pozytywnej prognozy kryminologicznej).

Podstawowym warunkiem, od którego zależne jest w ogóle rozpoznanie wniosku przez sąd, jest odbycie co najmniej połowy kary (w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności od miesiąca do 15 lat), ewentualnie 2/3 lub 3/4 kary (w przypadku recydywy, w zależności od jej rodzaju). W przypadku odbywania kary 25 lat pozbawienia wolności, o warunkowe przedterminowe zwolnienie można ubiegać się po 15 latach, natomiast w przypadku kary dożywotniego pozbawienia wolności – po 25 latach.

Nie można jednakże zapominać, że sąd orzekający karę pozbawienia wolności może, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wydłużyć okres, w którym można ubiegać się o przedterminowe warunkowe zwolnienie. Dzieje się tak najczęściej w przypadku szczególnie ciężkich przestępstw, kiedy stopień demoralizacji sprawcy wskazuje, że nie zasługuje on na ubieganie się o skorzystanie z dobrodziejstwa warunkowego przedterminowego zwolnienia w przewidzianych przepisami terminach, ponieważ tylko dłuższe przebywanie w zakładzie karnym może spowodować, że będzie występować realna szansa na resocjalizację skazanego i realizację innych celów kary.

Jeśli chodzi z kolei o przesłankę materialną, tzw. „pozytywną prognozę kryminologiczną”, to czynniki związane z osobą skazanego, które wpływają na dokonanie takiej oceny to przede wszystkim jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po jego popełnieniu i w czasie odbywania kary i to tylko jeśli uzasadniają przekonanie, że skazany po zwolnieniu będzie stosował się do orzeczonego środka karnego lub zabezpieczającego i przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa. Zasadniczo więc sąd ocenia szereg czynników związanych nie tylko związanych z postawą skazanego już w zakładzie karnym, ale także z samym przestępstwem i postawą i właściwościami skazanego.

Oczywiście na korzystne rozstrzygnięcie może mieć wpływ np. przychylna opinia Dyrektora Zakładu Karnego lub wychowawcy, natomiast należy pamiętać, że opinie te nie mają charakteru rozstrzygającego. Nie można też zapominać, że warunkowe przedterminowe zwolnienie to dobrodziejstwo, instytucja stosowana w uzasadnionych przypadkach, a nie automatyczne rozwiązanie stosowane zawsze gdy względem osadzonego nie zastosowano kar lub nawet gdy sprawuje się dobrze w zakładzie karnym.

Wniosek o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia składa się do sądu penitencjarnego właściwego z uwagi na miejsce pobytu skazanego. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy.

W trakcie warunkowego przedterminowego zwolnienia skazany pozostaje w okresie próby, który może trwać od dwóch do pięciu lat. Wyjątkiem ponownie jest skazanie w warunkach recydywy, kiedy okres ten nie może być krótszy niż trzy lata oraz skazanie na karę 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności, kiedy okres ten wynosi 10 lat.

Kończąc nie można zapominać, że nawet w przypadku uwzględnienia wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie skazany jest poddany szeregom rygorów a także mogą przez sąd zostać na niego nałożone dodatkowe obowiązki. Warto więc pamiętać o tym i mieć świadomość, że warunkowe przedterminowe zwolnienie nie dość, że jest instytucją wyjątkową, to nie jest prostym skróceniem kary, jak wielu sądzi. Sąd może także odwołać warunkowe przedterminowe zwolnienie w wielu przypadkach, więc nie jest ono rozwiązaniem ostatecznym.

Marek Grzesiak - Adwokat

Kancelaria LAW4 logo1

Poprzedni artykuł

Następny artykuł

20 o

katowice

Cóż... Bywało lepiej.

PM10: 20.6µg/m3 PM2.5: 17.6µg/m3