Metropolia stawia na transport kolejowy, chce stworzyć szybką kolej metropolitalną. To perspektywa na przyszłość, ale już w tej chwili GZM wspiera mocno Koleje Śląskie. Wszystko po to, by pasażerowie w naszym regionie mogli korzystać z nowoczesnych, bezpiecznych i przyjaznych dla nich i środowiska rozwiązań.
Komunikacyjne kłopoty w regionie
W systemie transportu publicznego pociągi są alternatywą dla transportu drogowego, jeżeli chodzi o czas i płynność przejazdu oraz wygodę podróżowania. Mogą przewozić dużą liczbę pasażerów. Co jest istotne, pociągi są ekologiczne.
A jednak Kowalski wciąż przede wszystkim wybiera swoje auto. Jak to zmienić? Metropolia ma pomysł. A za nim ofertę, która w ciągu kilku lat powinna nas przekonać do zmiany sposobu poruszania się. Rowery, autobusy, tramwaje, i wreszcie pociąg ma być alternatywą wygodną, szybką i bezpieczną.
We współczesnym świecie przemieszczanie się jest koniecznością. Metropolia liczy ok. 2,3 mln mieszkańców. Według szacunków autobusy, trolejbusy oraz tramwaje komunikacji miejskiej przewożą ponad 250 mln pasażerów rocznie. Dużo? Niestety nie. Blisko połowa najczęściej realizowanych przejazdów do pracy odbywa się samochodem osobowym, w którym najczęściej jest sam kierowca.
Efekt? Dla środowiska fatalny, dla nas także, bo często tkwimy w drogowych korkach.
Kolej to same zyski
W Metropolii tkwi duży potencjał do rozwoju sieci, która może obsłużyć miliony pasażerów. Atutem GZM i całego województwa śląskiego jest położenie na strategicznym obszarze na mapie krajowych i międzynarodowych powiązań transportowych oraz gęstość linii kolejowych.
Idzie ona w parze z gęstością dróg publicznych. Pozytywnym zjawiskiem jest wzrost popularności kolei wśród pasażerów. Koleje Śląskie, główny przewoźnik w regionie, w 2019 roku obsłużył 20 mln przejazdów pasażerów, a statystyki od kilku lat wykazują tendencję wzrostową.
Według danych Urzędu Transportu Kolejowego w 2018 r. wielkość wymiany pasażerskiej na najważniejszej dla regionu stacji - Katowice wynosiła ponad 13 mln.
- Województwo charakteryzuje się największą gęstością linii kolejowych w Polsce, ale nie na wszystkich odcinkach realizowany jest ruch pasażerski. Z tego powodu potencjalni pasażerowie nie zawsze wybierają kolej jako środek transportu. W 2018 r. w porównaniu do 2015 r. w województwie śląskim przewieziono 11,6% więcej pasażerów (wzrost o 2,3 mln pasażerów) – informuje UTK.
Co gorsza liczba przejazdów na mieszkańca w woj. śląskim wynosi 4,9. Dla porównania średnia dla całego kraju to 8,1. Najczęściej z kolei korzystają mieszkańcy woj. Pomorskiego (24,8).
Budowa Kolei Metropolitalnej od początku funkcjonowania Metropolii, która powstała trzy lata temu, jest priorytetem. W tym czasie powstała jej koncepcja, wypracowana przez naukowców z Politechniki Śląskiej.
Kolej Metropolitalna ma być kręgosłupem transportu publicznego. Komunikacja miejska – autobusy, tramwaje, trolejbusy – jej uzupełnieniem.
Metro? To ciekawy wariant, ale nie to, o którym myślimy
Koncepcja zawiera cztery warianty rozwoju – od podstawowego do najbardziej rozwiniętego. Realizacja całego przedsięwzięcia ma potrwać prawie 20 lat. Co ważne, realizacja każdego z wariantów ma wynikać z poprzedniego.
Wariant podstawowy jest do zrealizowania w najkrótszej perspektywie czasowej i jest on już przez GZM realizowany. Ma on na celu usprawnienie funkcjonowania transportu kolejowego. Jest to bardziej efektywne wykorzystanie tego, co już jest. Działania opierają się na istniejącej infrastrukturze z wykorzystaniem dwóch głównych korytarzy transportowych: wschód - zachód (Gliwice – Katowice – Dąbrowa Górnicza Ząbkowice) i północ - południe (Tarnowskie Góry – Katowice –Tychy Lodowisko). Dążymy do tego, aby zwiększać częstotliwość kursowania pociągów na ww. szlakach, aby docelowo w godzinach szczytu na najbardziej uczęszczanych ciągach, m.in. na odcinku Katowice – Gliwice czy też Katowice – Tychy pociągi kursowały z częstotliwością nawet co 15 minut.
Kolejne warianty zakładają inwestycje w rozwój i budowę torów na potrzeby Kolei Metropolitalnej. Powstaną nowe przystanki. Dodatkowo zostanie przeanalizowane utworzenia na niektórych odcinkach lekkiej kolei miejskiej. Ma ona lżejszą konstrukcję i przeznaczona jest do obsługi ruchu o mniejszym natężeniu.
Najbardziej śmiałą propozycją wskazaną w koncepcji jest wprowadzenia kolei nadziemnej - monorailu, który połączyłby Katowice z Międzynarodowym Portem Lotniczym w Pyrzowicach. Naziemne lekkie metro jest na obecnym etapie systemem alternatywnym do proponowanych wariantów Kolei Metropolitalnej.
Pasażer nie może czekać
Jak wyglądałaby sieć kolejowa, gdy za 20 lat, przy pozytywnym rozwoju inwestycji, zrealizuje się najbardziej rozwinięty wariant? To nowe tory, między innymi od Pyskowic do Dąbrowy Górniczej oraz od Nowego Bierunia, przez Katowice i Tarnowskie Góry, do Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice w Pyrzowicach. Powstaną dodatkowe przystanki kolejowe. Koncepcja zakłada, że będzie ich ponad 100.
Najwięcej nowych lokalizacji ma być w Katowicach, m.in. przy Politechnice Śląskiej i na osiedlu Witosa. Trzy przystanki są planowane w Sosnowcu, m.in. na Środuli. Pojawią się także w Gliwicach (m.in. osiedle Kopernika) czy Mikołowie (m.in. ul. Krakowska). Lekką koleją miejską moglibyśmy dojechać z Gliwic do Tychów, przez Rudę Śląską i Mikołów oraz z Gliwic do Knurowa.
Inwestycjom w infrastrukturę będą towarzyszyć inwestycje w tabor – elektryczne zespoły trakcyjne i pociągi lekkiej kolei miejskiej. Według szacunków ekspertów z Politechniki Śląskiej do obsługi przyszłego systemu należy pozyskać łącznie ponad 80 pociągów. Funkcjonowanie Kolei Metropolitalnej nie może się odbywać w oderwaniu od systemu transportu drogowego. Musi tutaj dojść do integracji. Pasażer nie może tracić czasu przy przesiadaniu się np. z autobusu na pociąg. W przeciwnym wypadku wybierze własny samochód.
Integracja komunikacji to także konieczność stworzenia systemu centrów przesiadkowych, parkingów typu „Park & Ride” i Bike & Ride koło stacji kolejowych, a także sieci połączeń uwzględniających dojazd do pociągu z dobrą informacją dla pasażera.
Pierwsze kroki zostały już wykonane
Działania zmierzające do integracji systemu komunikacji już trwają. Realizowany jest podstawowy wariant rozwoju Kolei Metropolitalnej. W 2019 roku Metropolia dofinansowała uruchomienie dodatkowych połączeń kolejowych, tak aby zwiększyć ich częstotliwość na podstawowych, najbardziej obciążonych ruchem ciągach kolejowych. Co ważne, co roku Metropolia przeznacza coraz to większe środki na ten cel. W 2019 roku było to 1,2 mln zł, w 2020 roku kwota wzrosła do 6 mln zł, a w obecnym wyniesie około 9,2 mln zł.
Bez Kolei Metropolitalnej nie będziemy mogli mówić o efektywnym systemie komunikacji publicznej. To ten rodzaj transportu zapewni szybkość przemieszczania się między miastami, niezawodność i punktualność. Warunkiem sukcesu będzie nie tylko lepsze wykorzystanie obecnie najbardziej popularnych tras przejazdu, ale także zwiększenie dostępności do sieci kolejowej. To nowe przystanki i dogodne połączenia autobusowe z nimi oraz parkingi dla kierowców, którzy chcą się przesiąść na pociąg”
podkreśla Grzegorz Kwitek, członek Zarządu GZM.
Do końca roku do Dąbrowy Górniczej trafi 16 mln zł na realizację projektu przebudowy infrastruktury kolejowej i drogowej w obszarze stacji Dąbrowa Górnicza. Zadanie to ma sprzyjać rozwojowi ruchu aglomeracyjnego i wpisuje się w rozwój Kolei Metropolitalnej.
Przyznane wsparcie to kontynuacja dwuletniej dotacji na realizację tego projektu. W ubiegłym roku miasto otrzymało z Metropolii 10 mln zł na ten cel.
Od sierpnia ub. roku trwają prace nad studium kolei metropolitalnej. To dokument, który uszczegółowi założenia, które zostały zawarte w koncepcji Kolei Metropolitalnej. Oceni również ich zasadność, techniczne możliwości ich zastosowania oraz oszacuje koszty związane z ich realizacją.
Dodatkowo Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia razem z miastami i gminami zgłosiła w sierpniu b.r. kilkanaście projektów do Programu „Kolej+”. W ramach tego Programu można otrzymać do 85% dofinansowania kosztów inwestycji. Pozostałe 15% zostanie pokryte z budżetu Metropolii. W drugim etapie programu znalazło się ostatecznie 13 projektów, które wpisują się w koncepcję kolei metropolitalnej. Teraz przed Metropolią przygotowanie dokumentów planistycznych dla realizacji tych inwestycji.
To nie koniec zaangażowania w rozwój kolei. Spółka PKP PLK, zarządca infrastruktury kolejowej w Polsce, ogłosiła przetarg na opracowanie studium wykonalności dla budowy osobnej pary torów na trasie Gliwice-Katowice. Opracowanie to będzie w połowie finansowane przez Metropolię. Realizacja projektu pozwoli oddzielić ruch aglomeracyjny od dalekobieżnego. Usprawni to funkcjonowanie transportu szynowego w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii i pozwoli m.in. zwiększyć częstotliwość kursowania pociągów aglomeracyjnych na tej trasie.
Wiadomości
19 listopada 2022
