Pierwszą wersję Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji (TPST) dla woj. śląskiego przyjął w środę zarząd tego regionu. Dokument ma teraz, do końca kwietnia, podlegać roboczym konsultacjom społecznym w województwie, potem jego druga wersja będzie już konsultowana oficjalnie.
O przyjęciu przez władze województwa pierwszej wersji TPST poinformowała PAP w środę rzeczniczka funduszy europejskich w Urzędzie Marszałkowskim Woj. Śląskiego Beata Goleśna.
Szczegóły dotyczące projektowanego kształtu TPST woj. śląskiego przedstawiciele tamtejszego urzędu marszałkowskiego prezentowali w trakcie poniedziałkowych obrad sejmowej podkomisji stałej ds. sprawiedliwej transformacji.
Jak wskazywali, proces przygotowywania transformacji regionu zbiegł się z pracami nad przyjętą już aktualizacją jego strategii, zgodną z ideą europejskiego zielonego ładu. TPST woj. śląskiego będzie więc zgodny z najświeższym dokumentem strategicznym województwa. Dokumentem komplementarnym ma być Regionalna Strategia Innowacji.
Główną ideą prac nad pakietem tych trzech dokumentów uczyniono sprawiedliwą i efektywną transformację regionu w kierunku zielonej cyfrowej gospodarki, zapewniającą wysoką jakość życia mieszkańców w czystym środowisku
Podstawą przyjętego wstępnego projektu TPST jest tzw. matryca logiki interwencji, czyli zbiór propozycji działań odpowiadających na wyzwania transformacji regionu. Jak mówiła w poniedziałek na sejmowej komisji wicedyrektor wydziału rozwoju regionalnego w urzędzie marszałkowskim Stefania Koczar-Sikora w matrycy zestawiono działania odpowiadające dziesięciu celom.
Celowi innowacyjnej gospodarki mają odpowiadać działania związane z prowadzeniem prac badawczo-rozwojowych (wsparcie infrastruktury B+R i samych prac), rozwijanie wysokich technologii (parki technologiczne, inwestycje demonstracyjne), rozwój instytucji wspierających innowacyjność (centra innowacji i huby technologiczne), a także rozwój innowacyjności przedsiębiorstw (tworzenie innowacji, wdrażanie wyników prac B+R, rozwój współpracy przedsiębiorstw).
Cel zielonej gospodarki ma być realizowany poprzez wspieranie dywersyfikacji działalności firm górniczych i okołogórniczych i uzupełniająco - wspieranie cyfryzacji i automatyzacji gospodarki oraz wspieranie zmniejszania powstawania odpadów (wdrażanie czystych technologii, inwestycje dot. zmniejszenia zużycia surowców, recyklingu materiałów, ograniczenia zużycia energii).
Pod celem silnej gospodarki zapisano w matrycy: tworzenie nowych firm i wsparcie działalności gospodarczej (poprzez wsparcie akceleratorów przedsiębiorczości i przedsięwzięć związanych z gospodarką 4.0), wsparcie rozwoju przedsiębiorstw zaliczanych do regionalnych specjalizacji technologicznych i przedsiębiorstw z branży kreatywnej, wsparcie mikro i małych firm podlegających transformacji, a także - uzupełniająco - rozwój turystyki i rekreacji, w tym biznesowej, zdrowotnej i przemysłu wielkich wydarzeń oraz promocję gospodarczą.
Cel atrakcyjnej i efektywnej edukacji mają realizować działania związane przede wszystkim z tworzeniem warunków do rozwoju zawodowego, a także rozwojem współpracy lokalnego biznesu z ośrodkami kształcenia oraz samym rozwojem kształcenia – we współpracy z przedsiębiorcami i zgodnie z inteligentnymi specjalizacjami regionu. Matryca zakłada też wsparcie rynku pracy – poprzez działania na rzecz zmiany ścieżki zawodowej (głównie dla osób odchodzących z górnictwa) i współpracę międzyinstytucjonalną w obszarze rynku pracy.
Dla realizacji celu związanego z efektywnością energetyki kluczowe mają być: rozwój energetyki opartej o odnawialne i alternatywne źródła energii oraz wsparcie niskoemisyjnego mieszkalnictwa i ograniczania ubóstwa energetycznego, w tym np. projekty budowy instalacji OZE na terenach poprzemysłowych, budowa i przebudowa infrastruktury dystrybucyjnej pod tym kątem oraz modernizacja energetyczna budynków czy wsparcie dla energetyki rozproszonej.
Efektywnemu wykorzystaniu terenów poprzemysłowych mają sprzyjać: niwelowanie skutków działalności przemysłowej na środowisko, poprawa stosunków wodnych na obszarze oddziaływania kopalń, ponowne wykorzystanie terenów poprzemysłowych na cele rozwojowe regionu, rewitalizacja przestrzeni miejskich oraz systemowe zarządzanie terenami poprzemysłowymi
Wspierana będzie też mobilność regionu (infrastruktura transportu zeroemisyjnego i rozwój infrastruktury rowerowej) oraz komunikacja subregionalna i lokalna (zakupy taboru, inwestycje przystankowe, inteligentne rozwiązania transportowe).
Planowane jest także wsparcie społeczne i zdrowotne mieszkańców (ograniczanie ubóstwa energetycznego, zachowanie tożsamości, kulturowej i dziedzictwa przemysłowego regionu, rozwój usług społecznych, w tym deinstytucjonalizacja oraz łagodzenie negatywnych skutków w zakresie ochrony zdrowia).
Ostatni cel związany jest z efektywnością systemu zarządzania transformacją (tutaj zakładane są współpraca z partnerami społecznymi i gospodarczymi, dialog ze środowiskami regionu, wzmocnienie potencjału instytucjonalnego i tworzenie systemu oceny procesów transformacyjnych).
Na razie projekt TPST dla woj. śląskiego ujmuje jedynie środki Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, będącego jednym z trzech filarów unijnego mechanizmu sprawiedliwej transformacji (dla woj. śląskiego założono 2,066 mld euro). Docelowo TPST powinien uwzględniać także instrumenty pozostałych dwóch filarów mechanizmu: instrumentu gwarancyjnego InvestEU oraz instrumentu pożyczkowego. (PAP)
