Dwumetrowy model płuc, symbol walki z zanieczyszczeniem powietrza, po raz pierwszy zawitał do Dąbrowy Górniczej. Do 7 lutego mieszkańcy miasta będą mogli zobaczyć, jak działa instalacja, która dosłownie "oddycha" smogiem, uwidaczniając skalę problemu jakości powietrza.
Płuca przyjechały do Dąbrowy Górniczej w ramach ogólnopolskiej kampanii Polskiego Alarmu Smogowego "Zobacz czym oddychasz". Przez najbliższe tygodnie można je oglądać w dąbrowskiej dzielnicy Tucznawa (przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 6).
Jak zauważa Magdalena Przybyła z Dąbrowskiego Alarmu Smogowego mobilne płuca mają przypominać o problemie zanieczyszczeń powietrza i potrzebie podjęcia zdecydowanych działań, by zanieczyszczenia powietrza przestały zagrażać zdrowiu mieszkańców.
– Zakłady przemysłowe w naszym mieście produkują najwięcej szkodliwych pyłów w Polsce. Wyprzedzamy pod tym względem Bełchatów i to aż o 30%. To budzi zrozumiałe niezadowolenie i jest przyczyną protestów w dzielnicach Strzemieszyce, Tucznawa i Ząbkowice. Mieszkańcy sprzeciwiają się nadmiernej koncentracji uciążliwego przemysłu i apelują do władz o nie lokowanie zakładów w bezpośrednim sąsiedztwie osiedli mieszkalnych – dodaje Przybyła.
Inicjatorzy akcji podkreślają, że kampania w Dąbrowie Górniczej rusza w kluczowym momencie walki ze smogiem w województwie śląskim. Za zanieczyszczenie powietrza odpowiada nie tylko przemysł, ale także ogrzewanie domów starymi kotłami na paliwa stałe, głównie węgiel. Zgodnie z uchwałą antysmogową przyjętą w 2017 roku będzie można je użytkować tylko przez niespełna 12 miesięcy. Od 1 stycznia 2026 roku palenie w tzw. "kopciuchach" będzie wykroczeniem.
– Z każdym wymienionym kotłem na paliwo stałe poprawia się jakość powietrza w regionie. Potwierdzają to wskazania stacji monitorujących poziomy zanieczyszczeń. Tę zmianę widać też na smogowych płucach, które przed paroma laty wyjeżdżały smoliście czarne z niemal każdej miejscowości w woj. śląskim – mówi Emil Nagalewski.
Rola samorządu w walce ze smogiem
Dąbrowa Górnicza jest jednym z najbogatszych miast w Polsce, ale wciąż zmaga się z problemem smogu i ubóstwa energetycznego. Według danych CEEB w mieście działa nadal 1533 starych pieców, tzw. kopciuchów, oraz 832 kotły klasy 3 lub 4. Liczba ta może być nawet większa, co oznacza, że wiele domów ogrzewa się w sposób szkodliwy dla zdrowia i środowiska.
Ubóstwo energetyczne dotyka głównie seniorów i rodziny o niższych dochodach. Choć mieszkają w zamożnym mieście, nie stać ich na wymianę pieca ani na późniejsze, wyższe koszty ogrzewania. W takiej sytuacji miasto mogłoby bardziej pomagać – na przykład tworząc program wsparcia dla osób, które najbardziej tego potrzebują.
Aktywiści wskazują, że działania miasta powinny być bardziej przemyślane. Zamiast podejmować drobne kroki, warto stworzyć kompleksowy plan, który nie tylko pomoże w wymianie pieców, ale także pomoże ludziom pokryć koszty ogrzewania w nowy sposób. Problem pogarszają też zanieczyszczenia przemysłowe, które dodatkowo obciążają mieszkańców. Ludzie oddychają zanieczyszczonym powietrzem i jednocześnie nie mają pieniędzy na zmianę źródeł ogrzewania. Są więc podwójnie poszkodowani.
Dąbrowa Górnicza ma środki i możliwości, by skutecznie walczyć z tym problemem. Potrzebne są jednak konkretne działania, takie jak zbadanie, gdzie najbardziej potrzebna jest pomoc, i skierowanie wsparcia do tych osób. Miasto ma szansę stać się wzorem dla innych gmin w Polsce, ale musi działać szybko i skutecznie - mówi Bartosz Sobczyk
Jak działają smogowe płuca?
Dwumetrowy model ludzkich płuc "oddycha" pochłaniając zanieczyszczenia powietrza, które osiadają na białej materii pokrywającej instalację. Powietrze zasysane jest poprzez białą flizelinę pokrywającą płuca przez dwa wentylatory symulujące proces oddychania. Zanieczyszczenia powietrza filtrowane przez "płuca" osiadają na białej materii, która - zależnie od poziomu zanieczyszczenia powietrza – przybiera grafitowy, a nawet czarny kolor. Instalacja ustawiana jest na cztery tygodnie w różnych lokalizacjach. W województwie śląskim bliźniacza instalacja działa w tym momencie w Radzionkowie (przed ZPO na ul. Kużaja 19). W kolejnych tygodniach płuca pojawią się także w Żorach i Bieruniu.
Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie
Instalacja pozwala mieszkańcom Dąbrowy Górniczej zobaczyć na własne oczy, jak zanieczyszczenia osadzają się na powierzchni płuc, co symbolicznie pokazuje, jak każdego dnia nasze organizmy narażone są na szkodliwe substancje obecne w powietrzu. Dlaczego trzeba o tym przypominać? Zanieczyszczenia powietrza mają bezpośredni i długoterminowy wpływ na zdrowie, powodując poważne choroby układu oddechowego oraz sercowo-naczyniowego. Pyły zawieszone PM10 i PM2,5, które są jednymi z głównych składników smogu, przenikają głęboko do płuc i mogą docierać do krwioobiegu, wywołując stany zapalne i zwiększając ryzyko zawałów serca, udarów czy nowotworów. Szczególnie narażone są dzieci, seniorzy oraz osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) alarmuje, że zanieczyszczenia powietrza są jednym z najważniejszych czynników ryzyka przedwczesnej śmierci na świecie.
– Lokalne inicjatywy, takie jak smogowe płuca w Dąbrowie Górniczej, mają edukować, ale także mobilizować decydentów do wprowadzania rozwiązań poprawiających jakość powietrza. Czyste powietrze to nie tylko kwestia środowiska, ale przede wszystkim zdrowia i jakości życia mieszkańców – podsumowuje Magdalena Przybyła z Dąbrowskiego Alarmu Smogowego.
powiązane artykuły:
