Jak rozpoznać syndrom wypalenia zawodowego? Niepokojące sygnały, których nie możesz ignorować

Czym jest syndrom wypalenia zawodowego?

Pojęcie wypalenia zawodowego pierwszy raz zostało użyte przez Amerykańskiego psychiatrę Herberta Freudenbergera. Na podstawie obserwacji, które prowadził, zauważył, że u osób mocno angażujących się w czynności charytatywne po pewnym czasie dochodziło do znaczącego spadku motywacji i pierwotnego entuzjazmu, co zwieńczone było obecnością pewnych objawów psychosomatycznych. Na podstawie swoich obserwacji zdefiniował wypalenie zawodowe jako spadek poziomu energii jednostki w wyniku zbyt dużej liczby zadań stawianych przez środowisko pracy.

Obecnie jedną z najpopularniejszych koncepcji wypalenia zawodowego jest podejście Christiny Maslach, emerytowanej już profesor psychologii Uniwersytetu Kalifornijskiego. Według niej jest to psychologiczny zespół wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji oraz obniżonego poczucia dokonań osobistych, który może wystąpić u osób pracujących z innymi ludźmi.

W 2019 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wpisała wypalenie zawodowe do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11). Nowa jednostka chorobowa stała się oficjalnie obowiązującą od 1 stycznia 2022 roku.

Kto najbardziej narażony jest na wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowego może dotknąć każdego, niezależnie od tego, jaki zawód wykonuje, od szeregowego pracownika po menedżera wielkiej korporacji. Niemniej na tę przypadłość najbardziej narażone są osoby doświadczające w pracy permanentnego stresu. Zwykle wypalenie zawodowe dotyczy osób pracujących w zawodach wymagających intensywnych kontaktów interpersonalnych oraz na stanowiskach kierowniczych. Dużą grupę osób narażonych na burnout stanowią m.in. lekarze, pielęgniarki, nauczyciele, pedagodzy, handlowcy, trenerzy.

Przyczyny wypalenia zawodowego

Wypalenie zawodowe to odpowiedź organizmu na stres, którego źródłem jest miejsce pracy. Najczęściej pojawia się w wyniku:

• długotrwałego przeciążenia obowiązkami;
• wykonywania zbyt trudnych lub zbyt odpowiedzialnych zadań;
• monotonii i nudy w pracy;
• braku satysfakcji z pracy;
• przepracowania;
• braku rozwoju zawodowego;
• brak sukcesów w pracy;
• niskiej samooceny;
• niskiego wynagrodzenia.

Przyczyną wypalenia zawodowego może być także niedostateczne zadowolenie z siebie lub zbyt wygórowane oczekiwania względem własnej kariery. Często wypalenie zawodowo dotyka osób, które wcześniej był pracoholikami.

Jak rozpoznać, że problem wypalenia zawodowego może Ciebie dotyczyć?

Syndrom wypalenia zawodowego objawia się na kilku różnych płaszczyznach. Do najczęściej wymienianych należą zmiany emocjonalne, fizyczne, w sferze rodzinnej i społecznej oraz związane z pracą. Poniżej przestawiamy objawy wypalenia zawodowego z podziałem na te kategorie. Pozwolą one pomóc zidentyfikować problem wypalenia zawodowego:

Objawy fizyczne

1. Chroniczne poczucie zmęczenie - uczucie ciągłego zmęczenia, nawet po odpoczynku.
2. Problemy ze snem - trudności z zasypianiem lub przerywany sen.
3. Bóle głowy i mięśni - częste dolegliwości somatyczne bez wyraźnej przyczyny medycznej.
4. Zmiany apetytu i masy ciała - utrata apetytu lub nadmierne jedzenie w reakcji na stres.
5. Zwiększona podatność na choroby - osłabienie układu odpornościowego, co prowadzi do częstszych infekcji i przeziębień.
6. Zaniedbywanie aktywności fizycznej.
7. Nadużywanie alkoholu, środków odurzających.

Objawy emocjonalne

1. Utrzymujące się poczucie znużenia - głębokie emocjonalne i psychiczne wyczerpanie. Utrzymujący się stan, w którym osoba czuje się stale przytłoczona i pozbawiona energii do podejmowania nawet najprostszych zadań, zarówno w pracy, jak i w życiu prywatnym.
2. Zwiększona irytacja i mniejsza cierpliwość - rzeczy, które wcześniej wydawały się mało znaczące, teraz łatwo wywołują frustrację.
3. Poczucie cynizmu i odseparowania - utrata zainteresowania pracą, ,,ucieczka" od obowiązków zawodowych i kolegów z pracy.
4. Poczucie bezradności i beznadziejności - uczucie, że praca, którą się wykonuje, nie ma znaczenia lub nie przynosi oczekiwanych efektów.
5. Obniżenie samooceny i poczucia własnej wartości - wątpliwości co do kompetencji i wartości swojej pracy.

Zmiany w sferze rodzinnej i społecznej

1. Obniżenie zainteresowania członkami rodziny oraz zmniejszona cierpliwość wobec nich - irytacja i frustracja pracą przenosi się się na życie rodzinne.
2. Ograniczona obecność emocjonalna - mniejsza zdolność do bycia emocjonalnie dostępnym dla partnera czy dzieci.
3. Zaniedbywanie rodzinnych obowiązków.
4. Konflikty rodzinne - wzrost napięć i kłótni z bliskimi.
5. Wycofanie się z życia rodzinnego i społecznego - unikanie interakcji i aktywności, które wcześniej sprawiały przyjemność, spędzanie większej ilości czasu poza domem.

Zmiany związane z pracą

1. Spadek produktywności i efektywności - trudności z koncentracją i skupieniem na zadaniach.
2. Unikanie obowiązków zawodowych - opóźnianie lub ignorowanie zadań, zwlekanie.
3. Częstsze absencje w pracy - zwiększona liczba dni wolnych z powodu choroby lub innych wymówek.
4. Poczucie stagnacji lub braku rozwoju - brak motywacji do nauki nowych umiejętności lub podnoszenia kwalifikacji.
5. Problemy w relacjach z kolegami i przełożonymi - konflikty, nieporozumienia, brak współpracy.
6. Potrzeba częstego patrzenia na zegarek - ,,odliczanie” do wyjścia z pracy.
7. Niezdolność do podejmowania decyzji.

Rozpoznanie tych objawów jest pierwszym krokiem do podjęcia działań mających na celu zaradzenie wypaleniu zawodowemu. Ważne jest, aby nie ignorować tych symptomów i szukać wsparcia u profesjonalistów, takich jak certyfikowani psychoterapeuci.

Pomocne może okazać się także dedykowane szkolenie z wypalenia zawodowego organizowane przez firmę Twoje Motywacje. Głównym celem takiego szkolenia jest zapobieganie wypaleniu zawodowemu. Kurs dostarcza narzędzi i strategii, które pomogą w radzeniu sobie z tym zjawiskiem.