Czy można leczyć traumę dziecięcą przez zabawę w gotowanie, budowanie z klocków pod namiotem albo przesypywanie piasku? W Centrum Pomocy Dzieciom w Sosnowcu to codzienność – proste zabawy stają się narzędziem do odbudowywania poczucia bezpieczeństwa u najmłodszych, którzy doświadczyli przemocy fizycznej, psychicznej lub seksualnej. To jedyne takie miejsce w województwie śląskim. Trafiają tu dzieci z całego regionu – wycofane, zalęknione, często milczące. A jednak właśnie tutaj zaczynają znowu mówić, śmiać się, ufać. Zaufanie budowane jest powoli – pod namiotem z koców, przy wspólnym gotowaniu w zabawkowej kuchni, czy w trakcie terapii z użyciem piasku, która w rękach specjalistów staje się cichą formą opowieści o przeżytej krzywdzie. Niestety, mimo rosnącego zapotrzebowania na pomoc, Centrum walczy dziś o przetrwanie. Środków wystarczy tylko do końca roku. Co dalej z dziećmi, które właśnie tu mają swoją jedyną szansę na powrót do normalności? Za dramatycznym apelem o wsparcie stoi codzienna, niewidoczna praca ludzi, którzy z dziecięcych rysunków potrafią wyczytać krzyk o pomoc. I którzy wiedzą, że często to właśnie zabawa staje się pierwszym krokiem do uzdrowienia.
CPD w Sosnowcu to jedyny taki ośrodek w południowej Polsce, prowadzony przez Stowarzyszenie Moc Wsparcia. Od 2023 roku pomógł już ponad 350 dzieciom i dorosłym. A potrzeby wciąż rosną: aż 32% dzieci w Polsce doświadcza przemocy ze strony bliskich, 22% dokonuje samookaleczeń, a 8% nie ma nikogo, komu mogłoby zaufać. Centrum mające środki na funkcjonowanie tylko do końca 2025 r. – czeka na decyzje systemowe i wsparcie rządowe. W międzyczasie zwróciło się do wszystkich ludzi dobrej woli o pomoc i wsparcie – uruchamiając zbiórkę, którą można znaleźć na ich FB. Ale, by nie tylko prosić, ale też pokazać jak realnie pomaga pokrzywdzonym dzieciom, zaprasza nas do poznania bliżej metod, jakie stosuje się w terapii dziecięcej. Oto jak działa CPD.
CPD – w kuchni od kuchni
Wszystko zaczyna się w specjalnej poczekalni – to właśnie tam dziecko trafia po wejściu do Centrum. Zamiast chłodnego wnętrza i napięcia, czeka na nie przyjazna, kolorowa przestrzeń przypominająca domową kuchnię. Miękkie pufy, książki, gry, ciepłe światło, a w kącie krzesełko obrotowe w formie zamykanej kapsuły - tworzą atmosferę spokoju
i bezpieczeństwa. Kuchnia nie jest przypadkowa – to miejsce, które dzieciom kojarzy się z ciepłem, zapachem domowego jedzenia i bliskością. Dzięki temu mogą się oswoić z nową sytuacją i poczuć, że są w miejscu, które jest dla nich.
Za wsparciem oferowanym w Centrum Pomocy Dzieciom stoi 10 – osobowy zespół doświadczonych specjalistów: psychoterapeutów, psychologów, psychiatry i radcy prawnego. To profesjonaliści, którzy na co dzień mierzą się z trudnymi historiami i kryzysami, zapewniając swoim podopiecznym nie tylko fachową pomoc, ale też bezpieczeństwo, intymność i komfort psychiczny. Ich zaangażowanie i kompetencje stanowią fundament skuteczności CPD. Tylko w tamtym roku kadra Centrum pomogła 89 dzieciom i 57 dorosłym, a kolejki po pomoc wciąż rosną.
Piaskownica – przestrzeń nie tylko do zabawy
Rozpoczęły się wakacje, a widok piaskownicy większości z nas kojarzy się z beztroską. Tymczasem w Centrum Pomocy Dzieciom w Sosnowcu to ważne narzędzie terapeutyczne, które pomaga dzieciom wyrażać emocje, z którymi trudno im sobie poradzić w inny sposób. Stosowana jest tu metoda terapii poprzez zabawę – dziecko buduje w piaskownicy swój świat za pomocą figurek, przedmiotów i struktur piasku. Choć wygląda to, jak zwykła zabawa, to bezpieczna przestrzeń, w której może opowiedzieć o swoich przeżyciach – często bez użycia słów. Piaskownica przedzielona jest na pół – tworząc dwie odrębne. W pierwszej dziecko może pokazać trudną sytuację, którą przeżyło. Wyrazić to, co było dla niego niekomfortowe, a co obciąża jego emocje. W drugiej piaskownicy odgrywa tę samą scenę, jednak z tą ogromną różnicą, że tu dziecko samo decyduje, jak chciałoby, by ta historia się zakończyła. Taki proces porządkuje wewnętrzne przeżycia i wzmacnia poczucie bezpieczeństwa. Ograniczona liczba elementów ułatwia skupienie i świadomy wybór. Terapeuta nie interpretuje scen – pyta raczej: „Co tu widzisz?", „Co to dla ciebie znaczy?". Czasem punktem wyjścia jest bajka, zabawka albo film, który poruszył coś ważnego. Tak zachęca się dzieci, by oglądały swój świat z różnych perspektyw – to rozwija elastyczność myślenia i pomaga spojrzeć na trudne doświadczenia inaczej. Dzieci odpowiadają na delikatnie zadane pytanie: „Co mogłoby się wydarzyć, żeby było inaczej?", i tak wspólnie szuka się rozwiązań. Bo jeśli naprawdę chce się spotkać z dzieckiem w jego świecie – należy zaprosić je do piaskownicy.
Centrum Pomocy Dzieciom w Sosnowcu to miejsce, w którym każde rozwiązanie – od piaskownicy po namiot – ma swój głęboki sens terapeutyczny. Od początku naszym celem było stworzenie przestrzeni, w której dzieci po doświadczeniu przemocy mogą poczuć się znów bezpiecznie, spokojnie i swobodnie. To właśnie tu, w poczekalni, pod namiotem czy w piasku, dzieją się rzeczy najważniejsze – odbudowuje się zaufanie, poczucie sprawczości i siła, by iść dalej. – mówi Adrian Drdzeń, prezes Stowarzyszenia Moc Wsparcia.
Dlaczego dzieci potrzebują namiotu?
Każde małe dziecko potrzebuje własnej przestrzeni, w której może się schować, wyciszyć i poczuć bezpiecznie. Doskonale znamy to z własnego dzieciństwa, kiedy budowaliśmy tzw. bazy z poduszek i koców zawieszanych np. na stole czy krzesłach. W terapii najmłodszych namiot pełni wiele ważnych funkcji – tworzy kameralną, przytulną przestrzeń, która sprzyja poczuciu bezpieczeństwa i stymuluje zmysły. Dziecko może się tam schować, odpocząć, wyciszyć i swobodnie wyrażać emocje. Namiot staje się azylem, w którym łatwiej poradzić sobie ze stresem, nadmiarem bodźców czy trudnościami emocjonalnymi. Dlatego w Centrum Pomocy Dzieciom nie brakuje namiotów – Stowarzyszenie jednocześnie zachęca, by każdy mały człowiek miał taki swój „namiocik" także w domu.
A całe Centrum jest właśnie takim namiotem: bezpieczną, uważnie zaprojektowaną przestrzenią, w której po trudnych doświadczeniach można znów poczuć spokój i zacząć odzyskiwać równowagę.
Wszystkie nasze działania w Centrum Pomocy Dzieciom są starannie zaplanowane, by zapewnić dzieciom jak największy komfort i bezpieczeństwo podczas terapii. Przestrzeń, narzędzia i metody pracy dostosowujemy indywidualnie do potrzeb każdego dziecka, aby mogło poczuć się swobodnie i zaufać procesowi leczenia. Dzięki temu możemy kompleksowo odpowiadać na zróżnicowane potrzeby naszych podopiecznych i skutecznie pomagać im w powrocie do równowagi emocjonalnej. – mówi Izabela Hubicka – psychoterapeutka z CPD w Sosnowcu.
Centrum Pomocy Dzieciom w Sosnowcu to znacznie więcej niż ciepła przestrzeń. To miejsce, które działa według sprawdzonych, międzynarodowych standardów – takich jak model Barnahus czy Child Advocacy Center – i czerpie z metod wykorzystywanych w pracy z dziećmi po traumach wojennych. CPD to także ważne centrum edukacyjne – prowadzi szkolenia dla nauczycieli, terapeutów, policji, służb ratunkowych, rodziców czy pracowników instytucji pracujących z dziećmi. To nie tylko element misji, ale również sposób na pozyskiwanie funduszy, które pozwalają dalej funkcjonować i mówiąc wprost pokrywać koszty pomagania innym.
Centrum dzieli się też swoim doświadczeniem podczas międzynarodowych konferencji, współpracuje z Rzecznikiem Praw Dziecka i ekspertami z organizacji takich jak ONZ.
To właśnie ta codzienna, systemowa praca daje dzieciom szansę na odbudowę po traumie – i na życie, w którym znów mogą być po prostu dziećmi. Jeśli chcesz zaprosić specjalistów i trenerów z CPD do swojej placówki, szkoły, klubu sportowego czy zespołu zawodowego – czuj się zaproszony do kontaktu.
Zaczyna się okres wakacji, dla wielu czas beztroski i zabawy. Niestety dla wielu dzieci to czas, gdy zamknięta w tym okresie szkoła nie jest już azylem i możliwością ucieczki
od przemocy. Miejsce, gdzie ktoś może zauważyć cierpienia dziecka i wyciągnąć pomocną dłoń.
Dlatego odpoczywając w wakacje warto pomyśleć jak ważne jest funkcjonowanie CPD, w którym dzieci przez cały rok mogą uzyskać schronienie i fachową, profesjonalną, troskliwą pomoc.
