Zielona energetyka, sztuczna inteligencja, elektromobilność, a nawet technologie kosmiczne. To nie wizja odległej przyszłości, ale kierunki rozwoju, nad którymi już dziś pracują naukowcy i studenci śląskich uczelni. Województwo śląskie staje się miejscem, gdzie wiedza spotyka się z innowacjami, a młodzi ludzie zdobywają kompetencje potrzebne do tworzenia rozwiązań zmieniających nasze otoczenie.
Region innowacji i nowych technologii
Dzięki silnemu zapleczu naukowemu i technicznemu województwo śląskie rozwija nowoczesne branże. Dobrym przykładem jest energetyka. Politechnika Śląska z partnerami, między innymi z Uniwersytetem Ekonomicznym, prowadzi projekt 4NEW, którego celem jest przygotowanie kadr dla polskiej energetyki jądrowej. Dzięki niemu ma powstać model kształcenia specjalistów dla tej nowej branży – od szkół średnich, przez uczelnie, po szkolenia dla przedsiębiorstw. To przykład, jak śląskie uczelnie odpowiadają na wyzwania związane z bezpieczeństwem energetycznym i rozwojem nowoczesnych źródeł energii. Dzięki takim projektom studenci zdobywają kompetencje, które będą potrzebne w gospodarce przyszłości.
W Rybniku Politechnika Śląska rozwija także Centrum Odnawialnych Źródeł Energii i Technologii Wodorowych. Uczelnia tworzy tam m.in. rozwiązania dla autobusów wodorowych, co pokazuje, jak szerokie jest spektrum dziedzin związanych z energetyką przyszłości.
Zdrowie przyszłości: dane, sztuczna inteligencja i biodruk
Drugim obszarem, w którym zmiany są bardzo widoczne, jest zdrowie. Śląski Uniwersytet Medyczny tworzy Centrum Medycyny Cyfrowej SILESIA, w którym sztuczna inteligencja na podstawie danych będzie tworzyć algorytmy pomagające przewidywać rozwój chorób, diagnozować je i dobierać terapie dla przyszłych pacjentów.
Coraz większe znaczenie w nowoczesnej medycynie ma też druk 3D. Pozwala tworzyć rozwiązania dopasowane do konkretnego pacjenta, a także modele tkanek wykorzystywane w badaniach. I tak, np. zespół dr inż. Małgorzaty Muzalewskiej z Politechniki Śląskiej pracuje nad implantami drukowanymi w 3D, które pomagają odbudować uszkodzoną kość. Implant jest przygotowywany indywidualnie dla pacjenta, a po kilkunastu miesiącach stopniowo się rozpuszcza. Jego miejsce zajmuje naturalna tkanka kostna. Takie implanty są już stosowane u pacjentów w Polsce i Ukrainie.
Z kolei prof. Małgorzata Włodarczyk-Biegun z Politechniki Śląskiej wykorzystuje druk 3D do tworzenia modelu unaczynionej sztucznej skóry. INNOskóra ma służyć do badań nad leczeniem chorób skóry i oparzeń oraz do testowania kosmetyków. W przyszłości takie rozwiązania mogą wyeliminować całkowicie potrzebę badań na zwierzętach.
Pokolenie przyszłości
Studentów śląskich uczelni można nazwać pokoleniem przyszłości. Oni nie czekają na technologie, ale sami już nad nimi pracują. Ich potencjał najlepiej pokazują konkretne przykłady z różnych dziedzin.
Antoni Jaszcz, student informatyki na Politechnice Śląskiej, zdobył Studenckiego Nobla w kategorii nauk technicznych. Wykorzystuje sztuczną inteligencję do analizy obrazów z sonarów i poszukiwania osób zaginionych pod wodą. Okazuje się, że AI potrafi rozpoznawać na obrazach sonarowych sylwetkę człowieka i dzięki temu ułatwia akcje poszukiwawcze.
Paweł Solski, student biotechnologii na Uniwersytecie Śląskim, bada bakterie, które potrafią rozkładać ketoprofen – popularny lek przeciwbólowy, którego pozostałości trafiają do wód i gleby. Wyizolował nowy szczep bakterii zdolny do rozkładania tej substancji. Jego badania mogą w przyszłości pomóc skuteczniej usuwać pozostałości leków ze środowiska.
Karolina Kowalska z Uniwersytetu Śląskiego, Doktorantka Roku 2024, bada nowoczesne szkła tytanowo-germanianowe. Takie materiały mają pomóc tworzyć urządzenia optyczne, a także przyczynić się do szerszego zastosowania światłowodów i laserów w telekomunikacji, medycynie czy czujnikach. Jej prace pokazują, że także niepozorny kawałek szkła może być elementem technologii przyszłości.
Śląscy studenci nie pracują tylko w laboratoriach. Na przykład zespół Silesian Greenpower z Politechniki Śląskiej projektuje i buduje elektryczne samochody wyścigowe. W 2026 roku podczas zawodów Formuły F24+ w Wielkiej Brytanii pojazdy zespołu zajęły pierwsze i drugie miejsce na torze Croft. Budując własne samochody, studenci zdobywają doświadczenie w projektowaniu, elektronice, aerodynamice, materiałach i zarządzaniu energią. Zdobywają umiejętności, których będzie potrzebował przemysł motoryzacyjny przyszłości.
Kosmiczne perspektywy
Jednym z najbardziej symbolicznych pomysłów pokazujących skalę przemian województwa śląskiego jest projekt związany z kosmosem. W dawnej kopalni Wujek w Katowicach rozważane jest stworzenie Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego. Pomysł dr. Tomasza Rożka zakłada wykorzystanie części infrastruktury kopalni do badań nad funkcjonowaniem ludzi i urządzeń w warunkach przypominających przyszłe bazy na Księżycu lub Marsie. Koncepcję wspierają m.in. Uniwersytet Śląski, Katowice i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Trudno o bardziej czytelny symbol transformacji: miejsce stworzone do wydobywania węgla może w przyszłości służyć badaniom nad życiem poza Ziemią.
Młodzi inżynierowie już dziś rozwijają technologie związane z eksploracją kosmosu. Studenci Politechniki Śląskiej skonstruowali łazik Phoenix III, rozwijany przez zespół Silesian Phoenix. Robot brał udział w międzynarodowych zawodach łazików planetarnych i wykorzystuje m.in. systemy wizyjne, nowoczesne materiały i zaawansowane sterowanie.
Współpraca ma przyszłość
Siłą środowiska akademickiego województwa śląskiego jest także współpraca. Uniwersytet Śląski, Politechnika Śląska, Śląski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Ekonomiczny, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych i Akademia Muzyczna współpracują między innymi w ramach programu Śląski Most. Dzięki niemu osoby studiujące na jednej z siedmiu uczelni mogą korzystać również z oferty pozostałych szkół wyższych. Dla młodego człowieka oznacza to większy wybór i możliwość łączenia różnych dziedzin – technologii, medycyny, ekonomii, sztuki czy nauk społecznych.
Trudno przewidzieć przyszłość, ale widać kierunek
Jak będzie wyglądało Śląskie w 10, 20 czy 30 lat? Tego nie wiemy. Wiemy jednak, że już dziś rozwijane są tu technologie i narzędzia związane m.in. ze sztuczną inteligencją, nowoczesną energetyką, biotechnologią, medycyną oraz eksploracją kosmosu. To właśnie na śląskich uczelniach rozwijane są rozwiązania, które mogą w przyszłości przekładać się na innowacje, rozwój gospodarki i poprawę jakości życia.
Ta przyszłość powstaje już dziś. W laboratoriach. W kołach naukowych. W pracowniach badawczych. Na uczelnianych kampusach.
Materiał finansowany przez Unię Europejską.
