Mysłowice czy Tychy? Gdzie wybuchło I Powstanie Śląskie?

I Powstanie Śląskie wybuchło z nocy 16 na 17 sierpnia 1919 roku. Była to pierwsza próba walki o polski Śląsk przed plebiscytem. Jednak dla niektórych prawdziwym początkiem powstania była masakra w Mysłowicach z 15 sierpnia. Wtedy to oddziały Grenzschutz Ost. spacyfikowały grupę około 3 tysięcy górników i członków ich rodzin, którzy czekali na wypłatę pod mysłowicką kopalnią. Zginęły wówczas 10 osób. Z tej okazji zorganizowane będzie widowisko „1P00wstanie – zaczęło się w Mysłowicach”.

Chcemy uczcić górników ich rodziny, którzy zginęli w masakrze równo 100 lat temu. Chcemy też pokazać całej Polsce, że Mysłowice są bardzo ważnym miastem na mapie nie tylko kraju, ale i Europy. Jest to miejsce historyczne. (…) To masakra pod kopalnią Mysłowice dała początek wielkiej rewolucji, która spowodowała, że Śląsk został wchłonięty przez Polskę, staliśmy się częścią Polski. To bardzo ważna data. Powinniśmy się tym nie tylko chwalić, ale też pokazywać Polakom, że wszystko zaczęło się w Mysłowicach – powiedział prezydent Mysłowic Dariusz Wójtowicz.

Czy aby na pewno wszystko zaczęło się w tym mieście? Józef Grzegorzek, jeden z głównych organizatorów powstania, w książce „Pierwsze Powstanie Śląskie 1919 roku – w zarysie” napisał, że decyzja odnośnie terminu wybuchu była podjęta wcześniej. Początek zaplanowano na 17 sierpnia o godz. 2 nad ranem. Dzień wcześniej do oddziałów Polskich Organizacji Wojskowych na terenie Górnego Śląska rozesłano rozkaz o rozpoczęciu działań - Uznaje się masakrę w Mysłowicach jako impuls, który podburzył jeszcze bardziej poddenerwowane nastroje na Śląsku. Były takie interpretacje, że miało to wpłynąć na decyzję powstańców i pokazać, iż jest to odpowiedni moment na wywołanie powstania. Ale najprawdopodobniej było za mało czasu, aby dowódcy dostali informację, że coś takiego się wydarzyło – mówi dr Mirosław Węcki z katowickiego oddziału IPN-u.

Grzegorzek wskazał, że pierwsze działania zbrojne rozpoczęły się jeszcze 16 sierpnia o godzinie 23 we wsi Urbanowice – dzisiejsza dzielnica Tychów. Tamtejsza druga kompania pod dowództwem Wiktora Szczygieła wyruszyła do urbanowickiego dworu. Tam śląscy powstańcy rozbroili 12 niemieckich żołnierzy i udali się w stronę Paprocan. Dla tyszan wszystko zaczęło się właśnie wtedy. Dlatego z tej okazji miasto również przygotowuje się na tę specjalną okazję. Odbędą się m.in.: VI Miejski Rajd Rowerowy „Śladami Powstańców Śląskich” oraz oficjalne uroczystości rocznicowe w Czułowie.

Problem w tym, że wszystko działo się w dużym chaosie. Też można powiedzieć, że jeszcze wcześniej walki mogły zacząć się na ziemi rybnickiej. Ponieważ rozkaz trafił z początku tylko do POW w powiecie rybnickim i pszczyńskim – podsumowuje dr Węcki.

Historycy mają problem z ustaleniem oficjalnej wersji tego wydarzenia. Nie jest to jednak istotne. Najważniejsze, że wszyscy razem przygotowujemy się do obchodów tej ważnej rocznicy. Jest to świetna okazja, aby przypomnieć reszcie kraju istotę Powstań Śląskich, dzięki którym ważny element Górnego Śląska przyłączył się do Polski.